Kiedy przyszła mama zaczyna rozważać pierwsze badania prenatalne, staje przed wyborem między badaniem dopochwowym a przez brzuch. Obie te metody są kluczowe dla monitorowania zdrowia i rozwoju płodu, jednak różnią się sposobem przeprowadzenia oraz ich efektywnością w różnych etapach ciąży. Rozważając te aspekty, warto bliżej przyjrzeć się obu tym rodzajom badań, aby podjąć najlepszą decyzję dotyczącą opieki nad ciążą i zdrowiem przyszłego potomka.

Kiedy wykonać pierwsze badania prenatalne?

Pierwsze badania prenatalne to ważny etap opieki nad ciążą, mający na celu monitorowanie zdrowia i rozwoju płodu. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, pierwsze badania prenatalne należy przeprowadzić między 11 a 14 tygodniem ciąży, czyli w końcu pierwszego trymestru.Pierwszym badaniem, które powinna wykonać ciężarna, jest tzw. test połączony. Składa się on z dwóch głównych części: badania ultrasonograficznego oraz oznaczenia stężenia białka PAPP-A i wolnej podjednostki beta hCG oraz ewentualnie białka PLGF we krwi matki. Badanie ultrasonograficzne ma na celu ocenę budowy anatomicznej płodu oraz pomiar przezierności karkowej płodu (NT) i ewentualnie innych markerów genetycznych (przepływ w przewodzie żylnym, w zastawce trójdzielnej oraz skostnienie grzbietu nosa. Dzięki temu można wykryć znaczną część najczęstszych zespołów genetycznych, jak zespół Downa, zespół Edwardsa czy zespół Patau.

Dopochwowe czy przez brzuch – co wybrać?

Pierwsze Badanie Prenatalne USG przeprowadza się we wczesnych etapach ciąży, gdy płód jest jeszcze bardzo mały. Uwidocznienie istotnych parametrów przez powierzchnię brzucha matki nie zawsze jest możliwe, , gdyż obraz często jest niższej jakości, szczególnie przy:– przebytych operacjach brzusznych, np. cięciu cesarskim– otyłości lub znacznej nadwadze– położeniu macicy w tyłozgięciu– lokalnym skurczu macicy– indywidualnej słabej przezierności powłok brzusznych– przemieszczeniu pętli jelit pomiędzy powłoki brzuszne a macicę– niekorzystnym położeniu płoduW powyższych sytuacjach większa część badania musi być wykonana przezpochwowo.W korzystnych przypadkach i przy wysokiej jakości sprzętu całe badanie może być wykonane przezbrzusznie.Są też sytuacje, zwłaszcza u Pacjentek po przebytych cięciach cesarskich i z otyłością, gdy macica jest unieruchomiona przez zrosty pooperacyjne wysoko w jamie brzusznej, wtedy badanie przezpochwowe może być niemożliwe, choć niekiedy można w takim przypadku poczekać na korzystnie zlokalizowany skurcz odcinkowy macicy, który niekiedy przemieszcza płód w kierunku pochwy, co prowadzi do znacznego wzrostu jakości obrazu.W bardzo trudnych przypadkach umiejętności techniczne lekarza badającego mają wielki wpływ na jakość obrazu, ale ważna jest również cierpliwość (często nie da się wykonać badania o nawet dostatecznej jakości w przedziale czasowym typowym dla badań na NFZ). Również sprzęt o najwyższej jakości, szczególnie wyposażony w duży wybór sond (wysoka i niska częstotliwość, sondy matrycowe) może w znacznym stopniu ułatwić pokonanie trudności technicznych.Większość aparatów jest wyposażona w sondy dopochwowe średniej rozdzielczości, które stanowią kompromis pomiędzy jakością obrazu i głębokością obrazowania, jednak najnowsze topowe aparaty są wyposażone w sondę dopochwową o wysokiej rozdzielczości, co przekłada się na olśniewającą jakość obrazu i większą pewność diagnostyczną. CO ciekawe aparaty te mają unowocześniony układ detekcji o wyższej czułości, dzięki czemu również głębokość obrazowania jest znacznie większa, co było piętą achillesową starszych systemów dopochwowych wysokiej rozdzielczości.Powyżej wymienione przyczyny powodują że bardzo często pierwsze badanie prenatalne (jeśli jest to badanie o wysokiej dokładności) wykonuje się przynajmniej w części dopochwowo, co umożliwia bardziej szczegółową ocenę stanu rozwoju dziecka.

Zalety i wady badania dopochwowego w początkowej fazie ciąży

Badanie dopochwowe pozwala na dokładniejszą wizualizację i ocenę stanu płodu we wczesnych fazach ciąży, będąc jednocześnie ważnym elementem badania USG w pierwszym trymestrze. Dzięki bezpośredniej bliskości sondy do macicy oraz ze względu na inne właściwości tkanek leżących na drodze ultradźwięków uzyskujemy wyraźniejszy, lepszej jakości obraz. To także skuteczniejsza metoda w wykrywaniu ewentualnych wad rozwojowych płodu we wczesnych tygodniach ciąży, co może być bardzo istotne. Przy odpowiedniej technice badania dyskomfort podczas badania przezpochwowego jest mniejszy niż przy badaniu przezbrzusznym, które wymaga często silnego ucisku.Badanie przezpochwowe jest jednak trudne technicznie, w dużej mierze ze względu na to, że kanał rodny, przez który „patrzy” sonda jest wąski i ogranicza manewrowanie, dlatego wymaga większej wprawy. Ci lekarze, którzy większość badań wykonują przezbrzusznie, są w konsekwencji tego mniej doświadczeni w badaniu przezpochwowym, co dodatkowo utrudnia im uzyskanie dobrej jakości obrazu u trudnych pacjentek.Jeżeli zadbamy o odpowiednią organizację badania:

• • tylko częściowe zsunięcie bielizny,

• • lokalizacja Partnera od strony głowy Pacjentki,

• • dodatkowy monitor dla Partnera itp.

badanie przezpochwowe może nie naruszać intymności PacjentkiPrzy odpowiedniej technice badania może być całkowicie niebolesne, wręcz mniej nieprzyjemne od badania przezbrzusznegoDodatkowo dając większą dokładność oceny może skrócić czas badania.

Które badanie prenatalne jest najlepsze?

Wybór między badaniem dopochwowym a badaniem przez brzuch zależy od wielu czynników, w tym od etapu ciąży, jakości sprzętu, umiejętności lekarz badającego, preferencji pacjentki, a także od wskazań medycznych. Najlepiej doradzi lekarz badający a przy jego dużym doświadczeniu badanie będzie na tyle dyskretne, że Pacjentka może skupić się całkowicie na obserwacji rozwijającego się płodu – doświadczeniu pełnym emocji i refleksji.